Potansiyometre Nedir? Nasıl Kullanılır?
Potansiyometre, üzerinde kayan bir kontak (silecek) bulunan, üç terminalli ayarlı bir dirençtir. Uçtaki iki terminal arasındaki toplam direnç sabittir (ör. 10 kΩ); orta terminal ise mil çevrildikçe direnç yolu üzerinde hareket eder. Böylece potansiyometre bir gerilim bölücü olarak çalışır ve orta bacaktan 0 ile besleme gerilimi arasında ayarlanabilir bir gerilim alınır.

22 mm 1K Tek TUR Potansiyometre
Potansiyometre Nasıl Bağlanır?
- 1. bacak: GND (0 V)
- 2. bacak (orta): Çıkış / sinyal – kontrol girişine gider
- 3. bacak: Referans gerilim (ör. +10 V veya +5 V)
Dönüş yönü ters gelirse 1 ve 3 numaralı bacakları yer değiştirmek yeterlidir. Frekans invertörlerinin analog hız ayar girişinde tipik olarak 10 V referans çıkışı, analog giriş ve GND terminalleri bulunur ve üreticiler çoğunlukla 1-10 kΩ arası potansiyometre önerir.
Reosta (iki uçlu) bağlantı
Yalnızca orta bacak ve uç bacaklardan biri kullanılırsa potansiyometre ayarlı direnç (reosta) gibi davranır. Bu durumda üzerinden geçen akıma ve potansiyometrenin güç değerine dikkat etmek gerekir; küçük karbon potansiyometreler genellikle 0,1-0,5 W ile sınırlıdır.
Potansiyometre Türleri
| Tür |
Özellik |
Kullanım |
| Tek turlu döner |
Yaklaşık 270-300° dönüş, hızlı ayar |
Ses, panel ayarları, genel amaçlı |
| Çok turlu (ör. 10 tur, 3590S) |
Mil 10 kez döner, çok hassas ve tekrarlanabilir ayar, çoğu zaman tel sarımlı |
Laboratuvar güç kaynağı, invertör hız ayarı, kalibrasyon |
| Trimpot (ayar potu) |
Tornavida ile ayarlanır, kart üzerine monte |
Fabrika kalibrasyonu, bir kez ayarlanıp bırakılan değerler |
| Sürgülü (slider) |
Doğrusal hareket |
Mikser, aydınlatma konsolları |
Lineer mi Logaritmik mi?
- Lineer (B tipi): Direnç, mil açısıyla doğrusal değişir. Kontrol sinyalleri, motor hızı ve ölçüm devreleri için kullanılır.
- Logaritmik (A tipi): Kulağın ses algısına uygun olarak direnç logaritmik değişir; ses seviyesi ayarı için tercih edilir.
Seçerken Bakılacaklar
- Direnç değeri: Kontrol girişi için tipik 1 kΩ, 5 kΩ, 10 kΩ.
- Güç değeri ve tolerans.
- Mil tipi ve çapı: 6 mm yuvarlak, D-kesik veya tırtıklı; düğme uyumuna dikkat edin.
- Montaj: Panel delik çapı ve somun boyu.
- Ömür: Sık çevrilecek uygulamalarda iletken plastik veya cermet potlar daha uzun ömürlüdür.
Sık Sorulan Sorular
Potansiyometre çevirirken cızırtı yapıyor, neden?
Direnç yolunun aşınması veya kirlenmesi silecek temasını bozar. Kontak temizleyici kısa vadede işe yarar; kalıcı çözüm potansiyometreyi değiştirmektir.
Direnç değerini nasıl okurum?
Üzerindeki kod genellikle değeri verir: “B10K” lineer 10 kΩ, “103” ise 10 × 10³ = 10 kΩ demektir.
Potansiyometre Modelleri
Etiketler: potansiyometre, çok turlu potansiyometre, trimpot, ayarlı direnç, gerilim bölücü
Kasım 01, 2021
Listeye dön